Dyrektor artytyczny festiwalu prof. Jan Bokszcznin podsumowuje 21. edycję
Festiwal, który wszedł w trzecią dekadę z rozmachem
Są wydarzenia, które po prostu pojawiają się w kalendarzu. Są też takie, na które czeka się z prawdziwą niecierpliwością. 21. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej w Legionowie zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. Tegoroczna edycja pokazała, że festiwal nie tylko trwa, ale rozwija się, nabiera rozmachu i coraz śmielej zaznacza swoje miejsce na muzycznej mapie Polski i Europy. Wkroczyliśmy w trzecią dekadę – i zrobiliśmy to z ogromnym impetem.
Po raz pierwszy w oficjalnej nazwie pojawiło się słowo „Międzynarodowy”. W pewnym sensie jest to jednak jedynie formalne podkreślenie tego, czym festiwal był od dawna. Przez lata gościliśmy znakomitych artystów z różnych stron świata. Tegoroczna edycja pokazała to wyjątkowo dobitnie.
Festiwal otworzył Colin-Mark Andrews ze Stanów Zjednoczonych – organista światowej klasy, należący do absolutnej czołówki współczesnej organistyki. To jeden z zaledwie pięciu wykonawców na świecie, którzy nagrali komplet dzieł organowych Oliviera Messiaena. Sam fakt jego obecności w Legionowie był wydarzeniem o wyjątkowej randze i znakomicie wyznaczył poziom całej edycji.
Nie zabrakło również mojego recitalu. Jak zawsze starałem się potraktować go nie jako koncert „łatwy i przyjemny”, lecz jako poważne spotkanie ze sztuką. Muzyka wymagająca od wykonawcy i słuchacza skupienia, otwartości i zaangażowania jest dla mnie jednym z najważniejszych elementów artystycznego rozwoju. Legionowski recital jest więc za każdym razem swoistym wyzwaniem – również dla mnie samego.
Ogromnym wydarzeniem okazał się wieczór „Komeda Inspiration”. Na jednej scenie spotkali się Anna Serafińska – jedna z najwybitniejszych polskich wokalistek jazzowych, znakomity trębacz Robert Majewski oraz ja w roli organisty. Muzyka Krzysztofa Komedy zabrzmiała w nowym, niezwykle nowatorskim ujęciu. Było to swoiste połączenie sacrum z profanum. Komeda jest dla mnie jednym z najwybitniejszych polskich kompozytorów – niezależnie od tego, czy jego twórczość będziemy klasyfikować jako jazzową, czy rozpatrywać szerzej, jako część polskiej kultury muzycznej. Jego melodie dawno już przekroczyły granice gatunków.
Międzynarodowy charakter festiwalu potwierdziły kolejne koncerty. Publiczność usłyszała Jesúsa Sampedro Márqueza, znakomitego hiszpańskiego organistę związanego z konserwatorium w Sewilli, a także wybitną sopranistkę Magdalenę Siwek i amerykańską organistkę Sheilę Van Hall, związaną z Uniwersytetem w Bloomington (Indiana). Na festiwalowej scenie pojawili się również Ennio Cominetti i Johannes Berger – artyści należący do ścisłej międzynarodowej czołówki organistyki.
Nie zapomnieliśmy także o młodych wykonawcach. Wystąpili Wiktoria Radkowska, Jakub Borkowski i Paweł Korytkowski, a w przededniu finału – Zuzanna Zajda na saksofonach oraz Grzegorz Wijas (organy). Obecność młodego pokolenia jest dla festiwalu szczególnie ważna, bo jego przyszłość zależy również od tego, czy stworzymy przestrzeń dla tych, którzy dopiero budują swoją artystyczną drogę.
Finał był kolejnym wielkim odkryciem. Sięgnęliśmy po niemal zapomnianą twórczość Antoniego Rutkowskiego, którego muzykę odkrywa i popularyzuje Katarzyna Makal-Żmuda. Dzieła kompozytora wykonali artyści tej miary co wybitny tenor Adam Zdunikowski, skrzypek Włodzimierz Promiński i wiolonczelistka Anna Wróbel. Było to wydarzenie szczególne: pokazaliśmy, że festiwal nie ogranicza się do prezentowania nazwisk już powszechnie znanych, lecz potrafi również przywracać publiczności muzykę niesłusznie pozostającą w cieniu.
Tegoroczny festiwal był także nowoczesny. Po raz pierwszy kamera pokazywała publiczności obraz organisty podczas gry. Dzięki temu słuchacze mogli zobaczyć, jak powstaje muzyka – pracę rąk, nóg i całego aparatu wykonawczego. To niewielka z pozoru zmiana, ale ważny krok w stronę nowoczesnego prezentowania muzyki organowej.
Przed nami kolejne wielkie zadanie – remont organów w kościele św. Jana Kantego. To instrument wyjątkowy, zaprojektowany i zbudowany dla tego właśnie miejsca. Jego walory brzmieniowe, w połączeniu z niezwykłą akustyką kościoła, tworzą wartość, której nie można utracić. Dlatego w przyszłym roku będziemy potrzebowali wsparcia wszystkich, którym zależy na kulturze i zachowaniu tego wyjątkowego dziedzictwa Legionowa.
Na zakończenie chciałbym złożyć serdeczne podziękowania wszystkim, bez których ten festiwal nie mógłby osiągnąć obecnej rangi. Szczególne słowa wdzięczności kieruję do pani dyrektor MOK Sylwii Krzyżanowskiej-Grabiec, pracowników MOK, mojej żony Joanny Bokszczanin, Urzędu Miasta, księdza Grzegorza Kucharskiego, który od wielu lat otwiera przed nami drzwi swojej świątyni, oraz Mazowieckiego Teatru Muzycznego – naszego współorganizatora. Dziękuję również panu prezesowi Grzegorzowi Gruczkowi z PWK oraz panu Przemysławowi Zawistowskiemu za ich niezmienne wsparcie.
21. edycja udowodniła, że legionowski festiwal jest już czymś znacznie więcej niż lokalnym wydarzeniem. To ważny punkt na kulturalnej mapie miasta, regionu i coraz wyraźniej – międzynarodowej sceny muzycznej.
Trzecia dekada została rozpoczęta. I wszystko wskazuje na to, że będzie to dekada jeszcze większych artystycznych wyzwań, odkryć i spotkań. Do zobaczenia za rok!
Jan Bokszczanin
dyrektor artystyczny festiwalu
koncerty w kościele Świętego Ducha, Legionowo, ul. ks. J. Schabowskiego 2
26 lipca, godz. 15.30 (niedziela)
Colin Mark Andrews (USA) - recital organowy
program:
Z wydawnictwa Pierre`a Attaignanta (1531) - Six renaissance dances
Georg Boehm (1661-1733) - Partita Ach wie nichtig, ach wie fluchtig
Johann Sebastian Bach (1685-1750):
- Allein Gott in der Hoh sei Ehr BWV 622
- Passacaglia i fuga c-moll BWV 582
- O Mensch, bwewin' dein' Sunde gross BWV 622
- Preludium i fuga G-dur BWV 541
Paul Patterson (ur. 1947) - Toccata Fluorescence op. 22
1 sierpnia, godz. 19.00 (sobota)
Jan Bokszczanin - recital organowy
program:
Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Passacaglia c-moll
Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) - Fantazja f-moll KV 608
Cesar Franck (1822-1890) - Chorał E-dur
Max Reger (1873-1916) - Fantazja i fuga nt. „Wachet auf ruft uns die Stimme”
2 sierpnia, godz. 15.30 (niedziela)
KOMEDA INSPIRATIONS
Anna Serafińska - wokal
Robert Majewski - flugelhorn
Jan Bokszczanin - organy
program:
Krzysztof Komeda:
- Zamyślenie / Niekochana
- Nim wstanie dzień, sł. Agnieszka Osiecka
- Każdy szafę ma, sł. Wojciech Młynarski
- Kattorna
- Rosemary Babe, sł. Wojciech Młynarski
- Litania
- Nie jest źle, sł. Agnieszka Osiecka
- Szara Kolęda, sł. Wojciech Młynarski
- Nie mów nic, sł. Agnieszka Osiecka
- Ballad for Bernt
- Jutro premiera
- Ja nie chcę spać, sł. Agnieszka Osiecka
3 sierpnia, godz. 19.00 (poniedziałek)
Jesus Sampedro Márquez (Hiszpania) - recital organowy
program:
Anonim, XVII wiek - Folias de España
Giovanni Battista Martini (1706–1784) - Sonata per la Benedizione
Francisco Correa de Arauxo (1584-1654) - Tiento de IV tono
Ramón Carnicer (1789–1855) - Sonata nr 6
Gregorio Allegri (1582-1652) - Misere mei
Eduardo Torres (1872-1934) - Saeta nr IV
Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Fantazja i fuga a-moll BWV561
Joaquín Rodrigo (1901–1999) - Concierto de Aranjuez (Adagio)
Jesus Gurídi (1886 – 1961) - Triptico del buen Pastor
(I El Rebaño, II La Oveja Perdida, III El Buen Pastor)
9 sierpnia, godz. 15.30 (niadziela)
Scena młodych
Wiktoria Radkowska - organy
Jakub Borkowski - organy
Paweł Korytkowski - organy
Vincent Lubeck (1654-1740) - Preludium i fuga E-dur LubWV 7
Dietrich Buxtehude (1637-1707) - Ciacona c-moll BuxWV 159
Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Fantazja i fuga a-moll BWV 561
Felix Mendelsshon-Bartholdy (1809-1847) - Sonata A-dur op. 65 nr 3
Ferenc Liszt (1811-1886 ) - Preludium i fuga na temat B-A-C-H
Josef Gabriel Rheinberger (1839-1901) - Sonata d-moll op. 148
(I Agitato, II Cantilene)
Thierry Pallesco (ur. 1956) - Te Deum
16 sierpnia, godz. 15.30 (niedziela)
Shayla Van Hal (USA) - organy
Magdalena Andreew-Siwek - sopran
program:
Georg Friedrich Händel (1685-1759) - aria Lascia ch'io pianga z opery Rinaldo
Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) - Ave verum corpus
Giuseppe Verdi - Ave Maria
Marian Sawa (1937-2005) - Magnificat
John Rutter (ur. 1945) - The Lord bless you and keep you
Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Komm, heiliger Geist, Herre Gott BWV 651
Viktor Goncharenko (ur. 1956) - Chaconne
Marian Sawa - Jutrznia (Matutinum)
Margaretha Christina de Jong (ur. 1961) - Fantazja na temat „Vater Unser im Himmelreich”
23 sierpnia, godz. 15.30 (niedziela)
Ennio Cominetti (Włochy) - recital organowy
program:
Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Canzona d-moll BWV 588
Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847) - Passacaglia
Robert Schumann (1810-1856) - Fuga III na B-A-C-H op. 60
Filippo Capocci (1840-1911) - Fantasia „Adoro te devote”
- Solo per Oboe
Marco Enrico Bossi (1861-1925) - Rédemption op. 104 nr 5
- Ave Maria op. 104 nr 2
Louis-James Lefébure-Wély (1817-1869) - Boléro de concert op. 166
Léon Boëllmann (1862-1897)
- Final-March op. 27 nr 4 z II Suity organowej
30 sierpnia, godz. 15.30 (niedziela)
Johannes Berger (Austria) - recital organowy
program:
Johann Sebastian Bach (1685-1750)
- Toccata i fuga F-dur BWV 540
- Allein Gott in der Höh‘ sei Ehr BWV 664
Ludwig van Beethoven (1770-1827) - Aus den Fünf Stücken für Flötenuhr WoO 33
(I Allegro non più molto, II Allegro)
Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809–1847) - Sonata A-dur op. 65 nr 3, cz. III
(Con moto maestoso, Andante tranquillo)
Edward W. Elgar (1857-1934) - Nimrod aus den Enigma Variationen op. 36
Naji Hakim (ur. 1955) - Rondeau aus „Arabesques”
5 września, godz. 19.00 (sobota)
Scena młodych
Zuzanna Zajda - saksofon
Grzegorz Wijas - organy
program:
Aleksander Tansman (1897-1986) - Sonatina
Gabriel Fauré (1845-1924) - Elegia
Denis Bédard (ur. 1950) - Sonatina
James Whitbourn (1963-2024) - A brief story of Peter Abelard
Dariusz Przybylski (ur. 1984) - Dreaming Tiffany before the breakfast
Eugène Bozza (1905-1991) - Aria
koncert w sali widowiskowej w ratuszu, Legionowo, ul. Piłsudskiego 41
6 września, godz. 18.00 (niedziela)
Adam Zdunikowski – tenor
Włodzimierz Promiński – skrzypce
Anna Wróbel - wiolonczela
Katarzyna Makal-Żmuda – fortepian
program:
Antoni Wincenty Rutkowski (1859-1886)
- Pieśni:
Mój kwiatek (sł. Józef Grajnert)
Drapieżne ptaszę (sł. Władysław Anczyc)
Mazurek (sł. Kazimierz Brodziński)
- Nokturn op.14 na wiolonczelę i fortepian
- Trio op.13 na skrzypce, wiolonczelę i fortepian
(I Allegro vivace, II Adagio, III Allegro con fuoco)
dyrektor artystyczny festiwalu – prof. Jan Bokszczanin
Współorganizatorzy:
Miejski Ośrodek Kultury w Legionowie
Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury
→ Program XXI edycji festiwalu
